Religia na Kubie

0


Religia kubańska - SanteriaKuba jest krajem w którym do niedawna wyznawanie religii było zabronione. Do 1991 roku Kuba była państwem ateistycznym, a władze wszelkimi sposobami starały się zmarginalizować wpływy kościoła i wyplenić tradycyjne wierzenia i rytuały. Osoby wierzące były szykanowane, pozbawione szans na awans w hierarchii partyjnej i piastowanie wysokich stanowisk. Dość mocno ograniczano możliwości misyjne kościoła, który do tej pory może prowadzić swą działalność wyłącznie w świątyniach nie mając dostępu do mediów i środków przekazu. Szacuje się, że większość mieszkańców wyspy to katolicy, z czego ok. 60% jest ochrzczona. Dość liczną grupę stanowią protestanci. Najbardziej charakterystyczną dla tradycji i kultury kubańskiej jest jednak Santeria znana również pod nazwą: Regla del Ocha (Obrządek Ocha). Słowo „santeria” wywodzi się z hiszpańskiego słowa “santo” czyli święty. Kapłani santerii to santeros lub babalochas (babalawos), „ojcowie tajemnic”.

Santeria to połączenie wierzeń afrykańskich z religią chrześcijańską. Ma ona swe korzenie w tradycji plemienia Yoruba (zwanych na Kubie – Lucumi) zamieszkującego region obecnej Nigerii, skąd wywodzili sie czarni niewolnicy ściągani na karaibskie plantacje. Jedyną rzeczą jaką zdołali zabrać ze sobą z Afryki, byli ich bogowie. Poddani brutalnej chrystianizacji ze strony misjonarzy oraz wskutek prześladowań religijnych ze strony katolickich plantatorów, afrykańscy niewolnicy zaczęli utożsamiać swych bogów – Orishas, z katolickimi świętymi podstawiając każdego z nich, pod któregoś ze świętych dysponującego podobnymi atrybutami i mocami.

Kubańska santeraKażdy wyznawca santerii ma swojego głównego boga, któremu oddaje się w opiekę. W zależności od potrzeb i spraw za które odpowiedzialne sa inne orishas kontaktuje się z nimi i oddaje im cześć, zawsze jednak na pierwszym miejscu stawiając swego patrona. W tradycyjnej religii afrykańskiej wymienia się ponad 500 bogów, kubańska santeria ogranicza ich liczbę do 16. Każdy orisha wyróżnia się swoimi swoimi zasadami, numerem, kolorem, tańcem, znakami czy posiłkiem.


Kilku wybranych bogów z panteonu orishas:

Główny bóg, “władca nieba” to Olodumare/Olorun. Został on zastąpiony katolickim Bogiem Ojcem, jest stwórcą wszechświata oraz orishas. Jest źródłem życiodajnej energii i siły. Nie dotyczą go sprawy ludzkie, jest zbyt wielki by się nimi zajmować.

Ojcem wszystkich ludzi jest Obatala. Stanowi on źródło czystości, duchowości, sprawiedliwości i spokoju. Odpowiednikami Obatala w religii katolickiej są zarówno Matka Boska Łaskawa jak i Jezus Chrystus, Obatala jest bowiem kobietą i mężczyzną. Zwany jest również „Panem Bieli”, jako, iż jego pałac oraz kolor szat jest biały. Jest patronem alibosów zaś jego wyznawcy noszą białe ubrania i białe naszyjniki. Symbolem jego obecności w każdym człowieku jest biel ludzkich kości.

Eleggua (św. Antoni) opiekun domów i podróżnych, władca bram między światem fizycznym a duchowym. Jego posążki ustawiane są przy drzwiach wejściowych do domu, jako że ma on chronić dom i domowników. Jest on pośrednikiem pomiędzy ludźmi a orishas, stąd też przy każdej ceremoni najpierw jemu oddaje się hołd, by móc potem zwrócić się do wybranego świętego.

Oshun jedna z najmłodszych bogini utożsamiana z patronką Kuby, Matką Boską La Caridad del Cobre, Najświętszą Panienką Dobroczynności. Jako bóstwo jest Panią wód płynących, boginią seksualności, obfitości, kobiecej płodności, sztuki i piękna. Jej kolory to żółty i złoty a ulubionym kamieniem jest bursztyn.

Yemaya (Matka Boska Reglana) siostra Oshun, Pani mórz i oceanów, patronka kobiet pragnących zajść w ciążę, oczekujących potomstwa oraz rybaków i marynarzy. Jest to bogini troskliwa i kochająca, pomocna i łaskawa. Gdy jej dzieci cierpią wciąga je do wody i zabiera je do swojego pałacu na dnie oceanu.

Orunla/Olorun, Orunmila, Ifa (św. Franciszek z Asyżu) jedyny bóg, któremu udało się okpić śmierć. To on posiada legendarną tablicę Ifa, dzięki której zagląda w przyszłość. Jest panem losu, wiedzy i mądrości, patronem kapłanów santerii. Jego kult jest zarezerwowany wyłącznie dla mężczyzn, jako, że kobiety nie mogą być jego kapłankami. Wyróżnia go to, że aby być jego wyznawcą nie trzeba wyznawać w ogóle tej religii. Jest on otwarty na każdego człowieka pod warunkiem wcześniejszego wyrzeknięcia się innych orishas.

Ponadto do popularnych bogów należą:

Babalu Aye (św. Łukasz/Łazarz) bóg uzdrowiciel, Ogun /Oggzn (Św. Piotr) – bóg wojny, żelaza, pracy fizycznej, polityki i przemysłu, Yeggua (Św. Erazmus) zwiastun śmierci, Oyá/Yansa (św. Anna z Efezu/św. Klara) bogini miejsc wiecznego spoczynku, wiatru, nagłych zmian, huraganów i bram Podziemia, opiekunka czarownic, Ochosi (św. Cecylia) myśliwy, patron oskarżonych oraz szukających sprawiedliwości, Chango (Św. Barbara) bóg energii i ognia.


Santeria - rytualna mszaSanteria jest religią tajemniczą. Wiedza na jej temat przekazywana jest wyłącznie ustnie i aby ją posiąść należy osiagnąć wymagany stopień wtajemniczenia. Przyszli kapłani spędzają wiele lat zgłębiając wiedzę, ucząc się obrzędów, tańca oraz metod uzdrawiania. Są nie tylko przewodnikami duchowymi, ale również lekarzami i doradcami w życiu codziennym. Santeros spotykają się w domach lub kościołach. Msza rozpoczyna się zawsze modlitwą do Oloruna, głównego boga by później skupić się na modlitwach do wybranych pomniejszych bogów oraz przodków do których santeros zwracają się po radę, dobry przykład i moralne wsparcie. Podczas rytuałów składa się często krawe ofiary w postaci zwierząt (głównie kurczaków) oraz pożywienia, cygar, rumu czy koralików, co ma przynosić szczęście, przychylność boską i odpuszczenie grzechów. Ważną częścią mszy są prowadzące do religijnej ekstazy tańce przy rytmach afrykańskich bębnów, którym towarzyszy inwokacja. Gdy wierny wejdzie w trans, następuje opętanie. Orisha wchodzi w ciało santero, który często zaczyna mówić jego głosem a starzy, na codzień niedołężni ludzie miotają się szaleńczym tańcu niesieni na skrzydłach boskiej energii.

Bazylika El Cobre, KubaBardzo duże znaczenie na Kubie ma kult Matki Boskiej El Cobre. Jest ona patronką całej wyspy, oficjalnie ustanowioną w 1916 roku przez papieża Benedykta XV i koronowaną w 1998 roku przez Jana Pawła II. Jest czczona i szanowana przez wszystkich bez względu na wyznanie, zarówno katolików jak i wyznawców religii afro-kubańskich. Jej kult narodził się w 1606 roku, kiedy w zatoce niedaleko Santiago de Cuba, w pobliżu kopalni miedzi i miejscowości El Cobre, znaleziono figurkę Matki Boskiej z napisem: Jestem Dziewicą Miłosierdzia (hiszp. Yo soy la Virgen de la Caridad). Matka Boska El Cobre jest kubańskim symbolem wolności. Była patronką walki o niepodległość w wojnie z Hiszpanią, ruchu powstańczego walczących o wyzwolenie niewolników, jej też w opiekę oddają się kubańscy uchodźcy. W El Cobre znajduje się jedyna na wyspie bazylika, do której co roku przybywają tysiące pielgrzymów by prosić Matkę Boską o zdrowie i podziękować za łaskę. W zamian za opiekę zostawiają oni podarki w formie malutkich kawałków złota czy innych cennych przedmiotów. Do najciekawszych należy złota figurka rewolucjonisty złożona przez matkę Fidela Castro w zamian za uratowanie jej syna oraz nagroda Nobla ofiarowana przez Ernesta Hemingwaya.

<< powrót do informatora

Tags:  ,